Siedziba

Dawna siedziba Wydziału Kanalizacji i Wodociągów (materiały Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Łodzi)

Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego od jesieni 2016 r. mieści się w gmachu przy zbiegu ulic G. Narutowicza 65 i W. Lindleya 3, który użytkuje wspólnie z innymi jednostkami Wydziału Filozoficzno-Historycznego UŁ, tj. Instytutem Etnologii i Antropologii Kulturowej, Instytutem Filozofii, Katedrą Historii Sztuki oraz jednostkami spoza Wydziału: Instytutem Studiów Politologicznych, Instytutem Studiów Międzynarodowych oraz Ośrodkiem Naukowo-Badawczym Problematyki Kobiet Uniwersytetu Łódzkiego. Jest to już szósta siedziba w historii łódzkiej archeologii uniwersyteckiej.

Budynek powstał w latach 1928–1930. Trzykondygnacyjną, pozbawioną ozdób, modernistyczną bryłę na planie litery L, z niewysoką wieżą „zegarową” w narożniku, zaprojektował architekt miejski Wiesław Lisowski (1884–1954) – obok Józefa Kabana, najważniejszy architekt Łodzi międzywojennej. W późniejszym okresie gmach został rozbudowany wzdłuż ul. W. Lindleya. Powstała w ten sposób ciekawa bryła o zróżnicowanych poziomach.

Do 1939 r. mieściła się tutaj siedziba Wydziału Kanalizacji i Wodociągów, który w 1924 r. rozpoczął w Łodzi budowę sieci wodno-kanalizacyjnej. Inwestycja, kierowana przez inżyniera Stefana Skrzywana, powstawała w oparciu o przedwojenny projekt jego dawnego współpracownika – Williama Heerleina Lindleya (syna). Niewielka uliczka biegnąca wzdłuż obecnej siedziby Instytut Archeologii od 1930 r. nosi imię tego angielskiego inżyniera. Na bocznej ścianie obiektu, od strony ul. W. Lindleya znajduje się tablica poświęcona pamięci inż. Stefana Skrzywana. Została ona ufundowana w 2014 r. przez Ambasadę Republiki Azerbejdżanu jako wyraz wdzięczności za budowę przez Skrzywana wodociągu w Baku na początku XX w.

Hol siedziby Wydziału Kanalizacji i Wodociągów (materiały Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Łodzi)

Z inicjatywy Stefana Skrzywana ułożono w holu mozaikę złożoną z kilku tysięcy maleńkich płytek tworzących m.in. napis „Uśmiechnij się”, który miała optymistycznie nastrajać pracowników do codziennej pracy. W czasie II wojny światowej budynek uległ zniszczeniom. Z napisu zostały jedynie litery „Uśmi”. W 2009 r. władze Zakładu Wodociągów i Kanalizacji wspólnie z rektorem UŁ postanowiły o odnowieniu zniszczonej mozaiki. Za materiał posłużyły płytki 2 cm x 2 cm.

Gdy w 1945 r. powołano do życia Uniwersytet Łódzki, nie posiadał on żadnej bazy lokalowej, dlatego gros wysiłków władz uniwersyteckich skupiało się na wyszukiwaniu pomieszczeń i budynków na potrzeby nowo powstałej uczelni. Staraniem prof. Józefa Chałasińskiego (1904–-1979), socjologa, w wrześniu 1945 r. budynek został zaadoptowany na potrzeby młodej uczelni.

W krótkim czasie  zainstalowano tu Rektorat oraz inne agendy administracji uniwersyteckiej (m.in. dziekanaty). Z uwagi na problemy lokalowe uczelni, przez pewien czas mieściły się tam również niektóre zakłady naukowe (np. Zakład Historii Sztuki), sale wykładowe, jak i mieszkania pracowników (mieszkał tutaj m.in. „legendarny” kierowca uniwersytecki Angelo Santi). Jesienią 2015 r. rektorat został przeniesiony do wyremontowanego budynku dawnej Szkoły Zgromadzenia Kupców m. Łodzi (1898–1939) przy ul. G. Narutowicza 68.

 
Opracowała Adrianna Szczerba