dr hab. Anna Marciniak-Kajzer, prof. UŁ

Kierownik Katedry Archeologii Historycznej i Bronioznawstwa IA UŁ
Dyrektor Instytutu Archeologii UŁ

Krótki życiorys naukowy:

Absolwentka Uniwersytetu Łódzkiego, w którym w 1985 r. uzyskała magisterium na podstawie pracy „Budownictwo obronne w Liber Beneficiorum Jana Długosza a realia archeologiczne”. W Katedrze Archeologii UŁ pracowała początkowo jako rysownik, a następnie jako asystent. W 1999 r. obroniła doktorat pt. „Fundacje architektoniczne małopolskich Leliwitów” i jako adiunkt rozpoczęłam pracę w Katedrze Archeologii Historycznej. W 2011 roku na podstawie książki „Średniowieczny dwór rycerski w Polsce. Wizerunek archeologiczny” uzyskała habilitację.

Od 2012 r. kieruje Katedrą Bronioznawstwa i Kultury Materialnej Średniowiecza (obecnie Katedra Archeologii Historycznej i Bronioznawstwa) w Instytucie Archeologii UŁ, zaś od 1 października 2017 r. pełni funkcję dyrektora Instytutu Archeologii UŁ.

Prowadzi zajęcia z zakresu średniowiecza i wczesnych czasów nowożytnych. W swoich badaniach zajmuje się przede wszystkim średniowiecznymi rezydencjami rycerskimi i możnowładczymi. Prowadziła badania wykopaliskowe na kilkunastu stanowiskach, głównie grodziskach (m. in. Proboszczewice, Gruszczyce, Krzepocinek, Leszcz) i zamkach (Radziki Duże, Narzym). Jest współautorką kilkudziesięciu opracowań z badań weryfikacyjnych grodzisk w Polsce Centralnej i na Kujawach.

Obecnie jej zainteresowania idą w kierunku studiów nad szeroko rozumianym życiem codziennym w średniowiecznej Polsce, które jako archeolog obserwuje przez pryzmat przedmiotów.

W dotychczasowym dorobku naukowym ma dwie książki i ponad 50 artykułów w czasopismach naukowych i pracach zbiorowych.

Zainteresowania naukowe:

archeologia, średniowiecze, kultura materialna, życie codzienne w średniowieczu

Członkostwo w instytucjach i organizacjach naukowych:

  • Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, Oddział w Łodzi
  • Łódzkie Towarzystwo Naukowe

Publikacje książkowe:

  • Fundacje architektoniczne małopolskich Leliwitów, 2001, Łódź.
  • Średniowieczny dwór rycerski w Polsce. Wizerunek archeologiczny, 2011, Łódź.
  • Archaeology on the medieval knights' manor houses in Poland, Łódź, Kraków 2016, ss. 208.

Ważniejsze artykuły:

  • Budownictwo obronne w Liber Beneficiorum Jana Długosza a realia archeologiczne, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 12, 1990, s. 161–198.
  • Proboszczewice gm. Stara Biała, woj. płockie, „Wiadomości Numizmatyczne” t. 35, 1991, z. 3-4, (137-138), s. 182.
  • Dwór obronny w Proboszczewicach koło Płocka, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 18, 1994, s. 25–58.
  • Z problematyki siedzib „pańskich” w podsieradzkich Gruszczycach. Uwagi na marginesie dotychczasowych badań archeologicznych, „Sieradzki Rocznik Muzealny”, t. 9, 1994, s. 125-139 [współautor: T.J. Horbacz].
  • Wstępne sprawozdanie z ratowniczych prac wykopaliskowych na grodzisku stożkowatym (st. 1) w Gruszczycach gm. Błaszki, woj. sieradzkie, przeprowadzonych w 1994 r., „Łódzkie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 2, 1996, s. 137-150 [współautor: T.J. Horbacz].
  • Sprawozdanie z badań archeologicznych przeprowadzonych w roku 1995 w miejscowości Gruszczyce gm. Błaszki woj. sieradzkie, „Sieradzki Rocznik Muzealny", t. 10, 1995–96, s. 121-125 [współautor: T.J. Horbacz].
  • Dwory biskupów krakowskich w XV wieku. Przyczynek do rekonstrukcji zaginionej części Liber Dwory biskupów krakowskich w XV wieku. Przyczynek do rekonstrukcji zaginionej części Liber Beneficiorum Jana Długosza, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 20, 1996, s. 97–110.
  • Z badań nad siedzibami Leliwitów - rezydencje Jana Amora Tarnowskiego, „Archaeologia Historica Polona”, t. 3, 1996, s. 235–246.
  • Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy w miejscowości Zajączki, gm. Ostróda w świetle badań ratowniczych przeprowadzonych w 1998 roku, „Łódzkie Sprawozdania Archeologiczne” 4, 1998, s. 171–188.
  • Grodzisko w Krzepocinku (gm. Wartkowice, pow. poddębicki) w świetle badań ratowniczych przeprowadzonych w 1999 roku, „Łódzkie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 5, 1999, s. 241–256 [współautor T.J. Horbacz].
  • Ratownicze badania wykopaliskowe na stanowisku nr 1 w miejscowości Leszcz gm. Dąbrówno, w woj. warmińsko-mazurskim, „Łódzkie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 5, 1999, s. 257–270. [współautor P.A. Nowakowski].
  • Krzepocinek. Wczesnośredniowieczne grodzisko pierścieniowate na ziemi łęczyckiej, [w:] Archaeologia et historia. Księga jubileuszowa dedykowana Pani Profesor Romanie Barnycz-Gupieńcowej, Łódź 2000, s. 265-279 [współautor T.J. Horbacz].
  • Sandomierskie rezydencje Tarnowskich w XIV–XVII wieku, [w:] Przemiany architektury rezydencjonalnej w XV–XVIII w. na terenie dawnego województwa sandomierskiego, red. L. Adamczyk, Kielce 2000, s. 19–36.
  • Grodzisko w miejscowości Leszcz gm. Dąbrówno, w woj. warmińsko-mazurskim, po drugim sezonie badań ratowniczych, „Łódzkie Sprawozdania Archeologiczne", t. 6, 2000, s. 159–168.
  • Z problematyki badań nowożytnych kopców w rejonie Mrągowa w świetle wykopalisk w Notyście Wielkim, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 23, 2001, s. 137–161.
  • Wyniki trzeciego sezonu badań ratowniczych na stanowisku nr 1 w miejscowości Leszcz gm. Dąbrówno, w woj. warmińsko-mazurskim, „Łódzkie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 7, 2001, s. 273–287.
  • Zamek Melsztyn i jego wieże, „Archaeologia Historica Polona”, t. XII, 2001, s. 81-90.
  • Drewno na zamkach, czyli, o czym na ogół zapominamy, [w:] Zamki i przestrzeń społeczna w Europie środkowej i wschodniej, red. M. Antoniewicz, Warszawa 2002, s. 491–496.
  • Wczesnośredniowieczny gród i późnośredniowieczny dwór w miejscowości Leszcz w województwie warmińsko-mazurskim, [w:] Pogranicze polsko-pruskie i krzyżackie. Materiały z konferencji naukowej Górzno, 1–2 czerwca 2002 r., red. K. Grążawski, Włocławek-Brodnica 2003, s. 245–254.
  • Czy dwa piece Stanisława Tarnowskiego?, „Archaeologia Historica Polona”, t. 13, 2003, s. 295–306.
  • Wyniki ostatniego sezonu ratowniczych badań wykopaliskowych na grodzisku średniowiecznym miejscowości Leszcz gm. Dąbrówno, w woj. warmińsko-mazurskim, „Łódzkie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 8, 2002–2003, s. 187–200.
  • Wstępne wyniki badań ratowniczych przeprowadzonych w 2003 roku na stanowisku nr 1 w miejscowości Narzym, gm. Iłowo-Osada, w województwie warmińsko-mazurskim, „Łódzkie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 9, 2004–2005, s. 187–204.
  • Przyszów – zamek królewski, czy „zameczek myśliwski”, [w:] Późnośredniowieczne zamki na terenie województwa sandomierskiego, red. L. Kajzer, Kielce 2005, s. 109–115.
  • Późnośredniowieczny dwór rycerski w Leszczu. Przyczynek do dyskusji na temat funkcji niektórych siedzib możnowładczych, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”, nr 1 (251), 2006, s. 7–17.
  • Wczesnośredniowieczne osadnictwo na pograniczu prusko-mazowieckim w świetle badań grodziska w Leszczu w woj. warmińsko-mazurskim, „Archeologia Polski”, t. 51, 2006, z. 1–2, s. 121–144.
  • Warownia w Narzymiu po pierwszych sezonach badań wykopaliskowych, [w:] Pogranicze polsko-pruskie i krzyżackie (II), red, K. Grążawski, Włocławek-Brodnica 2007, s. 261–274.
  • Do walki, czy do uciech stołu – kilka słów o jednym średniowiecznym nożu, „Archaeologia Historica Polona”, t. 17, 2007, s. 153–160.
  • Kilka słów o średniowiecznej złotej ostrodze z pogranicza krzyżacko-polskiego, „Acta Militaria Mediaevalia”, t. 3, 2007, s. 201–208.
  • Nieznany prywatny zamek na pograniczu krzyżacko - mazowieckim, [w:] XV Sesja Pomorzoznawcza. Materiały z konferencji 30 listopada – 2 grudnia 2005 r., red. G. Nawrolska, Elbląg 2007, s. 317–321.
  • Recepta wciąż aktualna, czyli Janiny Kamińskiej poglądy na metodykę badań średniowiecznych dworów, [w:] Od pradziejów do współczesności. Archeologiczne wędrówki. Studia dedykowane Pani Profesor Marii Magdalenie Blombergowej, red. M. Głosek, J. Maik, Łódź 2007, s. 96–100.
  • Obraz obronnej siedziby w Narzymiu w woj. warmińsko-mazurskim po badaniach w latach 2004-2005, „Łódzkie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 10, 2006-2007, s. 275–296.
  • Czy późne średniowiecze i nowożytność są nadal epokami niedostępnymi dla archeologów, [w:] Materiały z konferencji konserwatorstwa archeologicznego zorganizowanych przez Ośrodek Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego, Warszawa 2007, s. 299–307.
  • Zamek w Radzikach Dużych w świetle badań terenowych 2007 roku, „Rocznik Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej w Rypinie”, t. 1, 2009, s. 77–88 [współautor L. Kajzer].
  • Badania terenowe 2007 rok, [w:] Zamek w Radzikach Dużych na ziemi dobrzyńskiej, red. L. Kajzer, Rypin 2009, s. 85–110.
  • System grzewczy zamku w Narzymiu. Wstępna próba rekonstrukcji, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 27, 2010, s. 77–87.
  • Militaria ze średniowiecznego dworu w Narzymiu, [w:] Non sensistis gladios. Studia ofiarowane Marianowi Głoskowi w 70. rocznicę urodzin, red. O. Ławrynowicz, J. Maik, P.A. Nowakowski, Łódź 2011, s. 261–273.
  • Badania nad kulturą materialną średniowiecznego dworu rycerskiego w optyce archeologa, [w:] Polska i Europa w średniowieczu. Przemiany strukturalne. Podmioty i przedmioty w badaniach historycznych, red. M. Adamczewski, Warszawa 2011, s. 115–123.
  • Za wcześnie i za późno, czyli o badaniach warowni w Narzymiu, „Czasopismo Techniczne. Architektura”, z. 23 (7-A), 2011, s. 243–250.
  • Między historią sztuki a archeologią – kilka słów o jednym zabytku [w:] Ars omia vincit, Studia z dziejów sztuki i kultury artystycznej, red. A. Bender, M. Kierczuk-Macieszko, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2012, s. 299–310
  • Czego relikty skrywają średniowieczne „grodziska”. Refleksje po badaniach nie tylko w województwie warmińsko-mazurskim, [w:] Grodziska Warmii i Mazur 1, red. Z. Kobyliński, Archaeologica Hereditas, t. 2, Warszawa-Zielona Góra 2013, s. 31–45.
  • Jak wyglądały późnośredniowieczne kuchnie?, „Vox Patrum”, t. 59, 2013, s. 449–161.
  • Palenisko, kominek czy piec – urządzenia ogniowe w średniowiecznych dworach, [w:] Rzeczy i ludzie. Kultura materialna w późnym średniowieczu i w okresie nowożytnym. Studia dedykowane Marii Dąbrowskiej, red. M. Bis, W. Bis, Warszawa 2014, s. 63–74.
  • Leszek Kajzer i jego archeologia historyczna, [w:] Profesor Leszek Kajzer, red. M. Blomberg, Sylwetki Łódzkich Uczonych, z. 116, 2014, s. 39-47.
  • Góra Św. Małgorzaty. Romańszczyzna wokół Łęczycy, [w:] Średniowieczna architektura sakralna w Polsce w świetle najnowszych badań, red. T. Janiak, D. Stryniak, Gniezno 2014, s. 109–124 [współautor Z. Lechowicz].
  • O archeologicznej fascynacji skansenami czyli o ginącym świecie przedmiotów, „Zeszyty Wiejskie”, z. 19, 2014, s. 363–374.
  • Fortalicje i dwory obronne w historycznym powiecie brzezińskim, [w:] Brzeziny. Dzieje miasta i regionu, red. L. Tyszler, A. Marciniak-Kajzer, M. Olędzki, Brzeziny–Łódź 2014, s. 49–62.
  • Między archeologią historyczną a historią archeologii, [w:] Dwadzieścia lat Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego 1996–2015, Łódź 2015, s. 63–97.
  • Narzym Castle: a fortress or residence?, [w:] Castella Maris Baltici XII, red. A. Andrzejewski, Łódź 2015, s. 99–106.
  • Mapa w studiach archeologicznych – ilustracja czy argument?, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R. 63, z. 3, s. 527–533.
  • O fortyfikacjach średniowiecznej Galicji (Hiszpania), [w:] Archaeologia et Pomerania. Studia ofiarowane prof. Tadeuszowi Grabarczykowi w 70. Rocznicę urodzin i w 45 lecie pracy naukowo-dydaktycznej, red. L. Domańska, A. Marciniak-Kajzer, A. Andrzejewski, S. Rzepecki, Łódź 2016, s. 311–322.
  • Późnośredniowieczne wsie w świetle badań archeologicznych, „Zeszyty Wiejskie”, z. 22, 2016, s. 791–800.
  • O jeszcze jednym zamku w okolicach Rypina, [w:] Dziedzictwo archeologiczne północnej części Ziemi Dobrzyńskiej, red. J. Lewandowska, Toruń 2016, s. 189–200.
  • O dylematach związanych z datowaniem późnośredniowiecznych grodzisk, [w:] Od Torunia do Charkowa, red. M. Grupa, A. Pydyn, Toruń 2016, s. 175–186.
  • Wpływ wyników badań termoluminescencyjnych na datowanie najwcześniejszych faz zamku w Siewierzu, [w:] Początki murowanych zamków w Polsce do połowy XIV w., red. A. Bocheńska, P. Mrozowski, Warszawa 2017, s. 207–224 [współautor A. Ginter].

Udział w grantach i projektach:

Badania naukowe: