dr hab. Marek Olędzki, prof. UŁ

Kierownik Katedry Prahistorii IA UŁ

Adres e-mail:

Telefon służbowy:

(+48) 42 635 63 18

Konsultacje:

poniedziałek 10.00–12.00, pok. 2

Krótki życiorys naukowy:

Marek Olędzki (ur. 25.04.1951 w Łodzi). M. Olędzki urodził się w Łodzi, gdzie też uczęszczał do szkół (matura w XXI LO w r. 1969). Bezpośrednio po maturze podjął studia na kierunku Prawa w UŁ, z których po dwóch latach zrezygnował. Od r. 1974 podejmuje studia archeologiczne na Wydz. Fil. – Hist. UŁ ukończone w r. 1979 (praca magisterska pt. „Fibule silnie profilowane grupy IV O. Almgrena na obszarze Pomorza”).
W latach 80. pracuje w łódzkim oddziale PKZ, a następnie w Instytucie Historii Kultury Materialnej PAN pod kierunkiem prof. Andrzeja Nadolskiego. Lata 90. wypełniła mu praca na zlecenie w biurze turystycznym „Grand Tour”, w charakterze pilota i przewodnika po krajach śródziemnomorskich. W r. 1998 finalizuje doktorat pod kierunkiem prof. dr hab. Jerzego Kmiecińskiego na UAM w Poznaniu (tyt. pracy doktorskiej „Kultura przeworska na południe od Karpat”). Od 1999 r. zatrudniony zostaje w Instytucie Studiów Międzynarodowych UŁ, w którym w latach 2000 – 2003 pełni funkcję dyrektora.
W r. 2009 M. Olędzki habilitował się na Wydz. Historycznym UAM w Poznaniu z dziedziny nauk humanistycznych ze specjalnością z zakresu Archeologii. W tym samym roku Rektor UŁ nadaje mu tytuł profesora UŁ. W październiku 2015 r., za zgodą dwóch dziekanów, Wydz. Fil. – Hist. i Wydz. Studiów Międzynarodowych i Polit. przenosi się do Instytutu Archeologii UŁ, gdzie zostaje zatrudniony w Katedrze Prahistorii.

Od 1 października 2017 r. kieruje Katedrą Prahistorii IA UŁ.

Jest archeologiem zajmującym się zagadnieniami dotyczącymi okresu lateńskiego (przedrzymskiego) i rzymskiego na terenie tzw. Barbaricum oraz problematyką badań nad cywilizacjami, zwłaszcza kręgu śródziemnomorskiego. Prowadził wykopaliska w Polsce i zagranicą, m.in. w Bułgarii (Sozopol) i na Białorusi (Kamieniec Litewski). Specjalizuje się w badaniu relacji kulturowych między Barbaricum a Imperium Romanum, w szczególności ich aspektem militarnym. Czynnie uczestniczy w międzynarodowym programie naukowym: „Archäologie der Barbaren”. Ostatnia, 11-ta konferencja z tego cyklu odbyła się w Mistelbach (Austria) w r. 2015. Redaguje serię wydawniczą pt. „Kultura przeworska. Odkrycia – interpretacje – hipotezy” (t. 1 – 2004, t. 2 – 2008, t. 3 – 2014). Jest autorem ok. 100 publikacji: artykułów, recenzji i książek (trzech autorskich i trzech współautorskich).

Najważniejsze wykopaliska:
Rok 1981 – prace archeologiczno-architektoniczne na zamku Książąt Mazowieckich w Gostyninie (XIV – XVII w.).
Lata 1999-2000 – przebadanie (razem z dr. Z. Lechowiczem) zespołu osadniczego (osady i cmentarzyska) z okresu przedrzymskiego i rzymskiego w Wólce Domaniowskiej koło Radomia.
Rok 2001 – badania archeologiczne na osadzie kultury łużyckiej w Kowalewicach, stan. 7, woj. łódzkie (prace inwestycyjne związane z autostradą A2).
Lata 2002-2003 – badania archeologiczne na osadzie kultury trzcinieckiej (stanowisko Wrząca-Parcela 1) w Lutomiersku, woj. łódzkie.
Lata 2012-2013 – badania archeologiczne na cmentarzysku z konstrukcjami kamiennymi w Mnichu k/Kutna (młodszy okres rzymski).

Zainteresowania naukowe:

Środkowoeuropejskie Barbaricum w świetle źródeł pisanych i archeologicznych; bronioznawstwo okresu rzymskiego; pamiętnikarstwo XVII-to wieczne; Turyzm – zainteresowania poparte wieloletnimi wykładami na Wydz. Nauk Geogr. UŁ.

Członkostwo w instytucjach i organizacjach naukowych:

  • Polskie Towarzystwo Nauk Politologicznych

Publikacje książkowe:

  • Cmentarzysko z młodszego okresu przedrzymskiego i okresu rzymskiego w Wólce Domaniowskiej koło Radomia, Łódź 2000.
  • Czas przemian. Barbaricum między Bałtykiem a środkowym Dunajem w dobie wojen markomańskich, Łódź 2008.
  • Wojny markomańskie 162 – 185 n.e., Warszawa 2011.
  • Latkowo 50, gm. Inowrocław. Cmentarzysko szkieletowe z późnego okresu rzymskiego, (współautorzy: P. Zawilski i B. Borowska-Strugińska), Łódź 2018

Ważniejsze artykuły:

  • The Role of the Amber Route in the Infiltration of the Przeworsk Culture into Middle Danube Area, “Peregrinatio Gothica, Supplementum ad Acta Musei Moraviae”, t. 8, 1997, s. 63–77.
  • La Tène culture in the Upper Tisza Basin, „Ethnographisch – Archäologische Zeitschrift”, t. 41, 2000, s. 507–530.
  • The Przeworsk culture in the Upper Tisza Basin. An outline of problems, „Ethnographisch – Archäologische Zeitschrift”, t. 42, 2001, s. 195–210.
  • Celtic Settlement in Poland, [in.] Celtic Connections, ed. W. Gillies, D.W. Harding, University of Edinbourgh 2005, t. 2, pp. 136–165.
  • Catualda and the Goths, [in:] Archeologie Barbarů 2006, ed. E. Droberjar, O. Chvojka, Česke Budějovice 2007, pp. 295–300.
  • Cmentarzysko w Mnichu koło Kutna (stanowisko 1) i jego kulturowe tło, [w:] Kontakty ponadregionalne kultury wielbarskiej, red. M. Fudziński, H. Paner, Gdańsk 2015, s. 289–310.
  • Ostrogi podgrupy H wg Jerzego Ginalskiego na obszarze kultury przeworskiej, [w:] Viator per devia scieniae itinera. Studia nad problematyką okresów przedrzymskiego, rzymskiego, wędrówek ludów i wczesnego średniowiecza, (red. A. Michałowskie et al.), Poznań 2015, (współautor: G. Teske), s. 155-163
  • Elegantka z Latkowa, [w:] Viator per devia scientiae itinera. Studia nad problematyką okresów przedrzymskiego, rzymskiego, wędrówek ludów i wczesnego średniowiecza, (red. A. Michałowski et al.), Poznań 2015, (współautor: A.Wójcik), s. 207-214.
  • Marcomanni and Quadi in the System of Client „States” of the Roman Empire, “Ephemeris Napocensis”, t. XXV, 2016, s. 95-104
  • Inferiores Barbarii: Markomanowie i Kwadowie. Krótki zarys dziejów, [w:] Barbari Superiores et Inferiores. Archeologia Barbarzyńców, (red. L. Tyszler, E. Droberjar), Łódź-Wieluń 2016, s. 73-87.
  • Działania Karakalli w Dacji poprzedzające wyprawę partyjską, [w:] Barbari Superiores et Inferiores. Archeologia Barbarzyńców, (red. L. Tyszler, E. Droberjar), Łódź-Wieluń 2016, (współautor: A.Dubicki), s. 527-534.
  • Markomanowie i Kwadowie w systemie „państw” klientelnych Imperium Romanum, [w:] Międzynarodowe studia polityczne i kulturowe wobec wyzwań współczesności, (red. T. Domański), Łódź 2016, s. 399-410
  • Markomanowie i Kwadowie w systemie „państw” klientelnych Imperium Romanum, [w:] Międzynarodowe studia polityczne i kulturowe wobec wyzwań współczesności, (red. T. Domański), Łódź 2016, (współautorzy: L. Tyszler i P. Zawilski) s. 399-410
  • Dwa zniszczone groby z Marchwacza, gm. Opatówek. Nowe materiały z obszaru kaliskiego skupiska osadniczego, [w:] Archaeologia et Pomerania. Studia ofiarowane prof. Tadeuszowi Grabarczykowi w 70. rocznicę urodzin i w 45-lecie pracy naukowo-dydaktycznej, Łódź 2016, (współautorzy: G. Teske i L. Ziąbka), s. 165-180.
  • Inwazja Celtów na Grecję. Walki o Termopile i Delfy w roku 279 przed Chr., [w:] Wojna – wojsko – bezpieczeństwo poprzez stulecia i epoki. Studia i materiały, t. II, Szczecin 2017, (współautor: A. Dubicki), s. 17 – 30.
  • Tirkopffibeln – TKF from present-day Poland, [w:] Římské a germánské spony ve střední Evropĕ (Archeologie barbarů 2012). Römische und germanische Fibeln in Mitteleuropa (Archäologie der Barbaren 2012), (E. Droberjar, B. Komoróczy eds.), Spisy Archeologického Ústavu AV ČR Brno, t. 53, 2017, (współautor: L. Ziąbka), s. 163 – 168.
  • Typologia, chronologia i rozprzestrzenienie fibul typu A.162 na terytorium kultury przeworskiej, [w:] Římské a germánské spony ve středni Evropĕ (Archeologie barbarů 2012), Römische und germanische Fibeln in Mitteleuropa (Archäologie der Barbaren (E. Droberjar, B. Komoróczy eds.), Spisy Archeologického Ustavu AV ČR Brno, t. 53, 2017, (współautor: J. Ziętek), s. 363 – 383.
  • Models of military equipment of the Przeworsk culture warriors in the Bzura River basin, Študijné zvesti Archeologického Ústavu Slovenskej Akadémie Vied, t. 62, Nitra 2017, (współautor: L. Tyszler), s. 149 – 169.
  • The problems connected with the identification and localisation of the Suebian tribe of Buri, „Ephemeris Napocensis”, t. XXVII, 2017, s. 187 – 196.
  • Celtowie w natarciu. Termopile i Delfy w 279 roku przed Chr., [w:] Celtica. Studia z dziejów Celtów, t. 5, (red. D. Waszak), Kalisz – Warszawa 2018, (współautor: A. Dubicki),s. 58 – 78.
  • Rzymskie fibule kolankowate z półkolistą płytką na główce z terytorium ziem polskich, [w:] Nie tylko krzemienie. Not only flints. Studia ofiarowane prof. Lucynie Domańskiej w 45-lecie pracy naukowo-dydaktycznej i w 70. rocznicę urodzin, Łódź 2018, (współautor: K. Kot), s. 425 – 433.
  • Maroboduus Romanorum una hostis et amicus, „In Gremium. Studia nad historią, kulturą i polityką”, t. 12, 2018, s. 39 – 47
  • The new find of the coin of the Janków type in the village of Jastrzębniki in the Greater Poland Voivodship, [w:] Auf den Spuren der Barbaren – archäologisch, historisch, numismatisch, Archäologie der Barbaren 2015, (red. M. Karwowski et al.), Spisy Archeologického Ústavu AV ČR, Brno, t. 60, 2019, (współautorzy: A. Kędzierski, L. Ziąbka), s. 11 - 13.
  • Caracalla’s activities in Dacia preceding the Parthian expedition, [w:] Auf den Spuren der Barbaren – archäologisch, historiach, numismatisch, Archäologie der Barbaren 2015, (red. M. Karwowski et al.), Spisy Archeologického Ustavu AV ČR, Brno, t. 60, 2019, (współautor A. Dubicki), s. 195-201.
  • Type VII swords according to M. Biborski in the territory of the Przeworsk culture. Issues of typology and chronology in the light of new findings, Archäologie der Barbaren 2015, (red. M. Karwowski et al.), Spisy Archeologckého Ustavu AV ČR, Brno, t. 60, 2019, (współautor: L. Tyszler), s. 211-224.
  • Nowe znalezisko monety typu Janków we wsi Jastrzębniki, gm. Blizanów, woj. wielkopolskie, [w:] Kultura przeworska. Procesy przemian i kontakty zewnętrzne / Przeworsk Culture. Transformation processes and external contacts (red. K. Kot-Legieć et al.), Łódź 2019, (współautorzy: A. Kędzierski, L. Ziąbka), s. 73-78.
  • Niektóre problemy chronologii relatywnej kultury przeworskiej oraz propozycja wydzielenia na jej gruncie nowej jednostki taksonomicznej skupiającej groby z bronią – podgrupa 4a, [w:] Kultura przeworska. Procesy przemian i kontakty zewnętrzne / Przeworsk Culture. Transformation processes and external contacts (red. K. Kot-Legieć et al.), Łódź, s. 133-155.
  • Miecze typu VII wg M. Biborskiego na obszarze kultury przeworskiej. Zagadnienie typologii i chronologii w świetle nowych znalezisk, [w:] Kultura przeworska. Procesy przemian i kontakty zewnętrzne / Przeworsk Culture. Transformation processes and external contacts (red. K. Kot-Legieć et al.), Łódź, (współautor: L. Tyszler), s. 551-568.
  • Umbo typu Horgos (Horgoš) z Pludwin, pow. Zgierz, w dorzeczu Bzury w kontekście znalezisk z obszaru Europy, [w:] Brzeziny i region. Przeszłość w narracji interdyscyplinarnej (red. L. Tyszler), Brzeziny – Łódź 2019, (współautor: L. Tyszler), s. 17-28.
  • Costoboci – Less Known Participants of Marcomannic Wars, „Ephemeris Napocensis”, t. XXVII, 2018-2019, (współautor: A. Dubicki), s. 155-166.

Badania naukowe: