Kierownictwo Badań nad Początkami Państwa Polskiego (1949–1953). Geneza, działalność, znacznie

Projekt pod kierownictwem:

Projekt dofinansowany przez Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu Miniatura 1

Przedmiotem badań w projekcie jest działalność Kierownictwa Badań nad Początkami Państwa Polskiego. Instytucja ta została powołana w 1949 r. w celu realizacji szeroko zakrojonych, interdyscyplinarnych badań nad genezą i funkcjonowaniem państwa pierwszych Piastów, które podjęto (już rok wcześniej) w związku z koniecznością uczczenia 1000-lecia państwa polskiego i jego chrztu. Akcja „przygotowania wielkiej rocznicy”, choć inaczej tę rocznicę rozumiał Kościół, inaczej Państwo, a jej cele naukowe splatały się z politycznymi, była niewątpliwie największym przedsięwzięciem w dziejach polskiej humanistyki w okresie powojennym. Program milenijny realnie zmienił stan naszej wiedzy o czasach początków polskiej państwowości i miejscu Polski na mapie wczesnośredniowiecznej Europy. Odegrał również ważną rolę społeczną oraz polityczną w kreowaniu nowej świadomości narodowej społeczeństwa polskiego po rewizji granic w 1945 r.

Badania „milenijne” w Tumie pod Łęczycą w 1948 r. pod kierunkiem prof. Konrada Jażdżewskiego. Za: A. Abramowicz, Koral pamięci. Wspomnienia, pamiętniki, dzienniki, notatki i listy archeologa, cz. 1, Dzieciństwo i młodość, Łódź 2010

Rozpatrując działalność Kierownictwa biorę pod uwagę następujące zagadnienia: geneza badań nad początkami państwa polskiego, struktura organizacyjna Kierownictwa i podstawy finansowe jego działalności, problematyka badawcza i założenia metodologiczne, formy pracy naukowej, a także dalsze losy badań milenijnych po likwidacji Kierownictwa w 1953 r. (grupa w nim pracująca włączona została w strukturę nowo utworzonego Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN).

Gruntowne opracowanie dokonań Kierownictwa Badań nad Początkami Państwa Polskiego jest niezbędne do określenia wpływu tej instytucji na rozwój polskiej archeologii jako dyscypliny naukowej, i szerzej polskiej humanistyki.